Hoe je brein is veranderd door de lockdown

Na meer dan een jaar coronacrisis is vrijwel iedereen toe aan meer vrijheden. Ook jij hunkert waarschijnlijk naar volle kroegen, gezellige verjaardagsfeestjes en borrels met collega’s. Maar is het wel zo verstandig om straks ineens uitbundig van dit alles te gaan genieten? Neurowetenschappers waarschuwen van niet.

Dit heeft alles te maken met het brein. De hersenen zijn neuroplastisch en passen zich hierdoor altijd aan nieuwe situaties aan. Zo filtert je brein informatiestromen, zodat het zo min mogelijk energie verbruikt en het op de automatische piloot voor je kan werken. Ook zorgt dit ervoor dat je makkelijker je aandacht kunt richten op prikkels uit de omgeving die er op dat moment toe doen.

 

Het cocktail-party effect

In het Engels staat dit ook wel bekend als het cocktail-party effect. Denk maar eens aan wanneer je in een vol café met iemand staat te praten. Doordat je je concentreert op het gesprek, lijkt het omgevingsgeluid bijna naar de achtergrond te verdwijnen. Je brein filtert dit voor je weg, net als het geluid van het verkeer dat de hele dag aan je huis voorbij raast als je aan een drukke weg woont.

Deels verantwoordelijk voor deze filtering van zintuiglijke informatie is de prefontale cortex. Die breingedeelte geeft voorrang aan de prikkels waarop je aandacht is gericht. Je brein heeft niet de capaciteit om tegelijkertijd ook alle andere binnenkomende prikkels te verwerken. Daarom worden die tijdelijk opgeslagen in het geheugen.

 

Het minder getrainde breinfilter

Waarom vertel ik dit nu allemaal? Ook het afgelopen jaar heeft het filter in je brein zijn werk gedaan. In coronatijd zijn je hersenen echter gewend geraakt aan minder binnenkomende prikkels. Hierdoor is ook je capaciteit verminderd om nieuwe prikkels te verwerken. In dit opzicht kun je het brein zien als een spier. Hoe minder je de hersenen ergens in traint, hoe zwakker ze daar in worden.

Hierin schuilt volgens neurowetenschappers het gevaar als we straks weer volop kunnen feesten. Na de lockdown hebben veel mensen de neiging om de opgelopen achterstand in feestjes en sociale contacten even flink in te halen. Hierdoor krijgt het brein ineens veel meer prikkels te verwerken dan het de afgelopen tijd is gewend.

De prefrontale cortex is hier niet op berekend, waardoor het filter in je hersenen overbelast raakt en niet meer goed voor je kan werken. Het gevolg is dat je brein alle zintuiglijke informatie opslurpt. Informatiestromen worden niet meer goed gefilterd en worden minder efficiënt geparkeerd in je geheugen. Deze information overload kan leiden tot de nodige overprikkeling en stress.

 

Een verstoorde Brain Balance

Deze stress zul je in eerste instantie wellicht niet opmerken. Daarvoor zijn de opluchting en uitbundigheid tijdens en na het feesten te groot. Na meerdere feestjes kun je echter gaan merken dat je afweer vermindert, net als de kwaliteit van je slaap en voeding. Ook kun je je steeds vaker vermoeid en prikkelbaar voelen.

Met name die prikkelbaarheid is een signaal dat je prefrontale cortex op dat moment minder goed voor je werkt. Je prefrontale cortex remt namelijk je amygdala, het breingedeelte dat verantwoordelijk is voor negatieve gevoelens zoals angst, agressie en ergernis. Een kort lontje is daarom vaak een teken dat je Brain Balance is verstoord!

 

Zorg voor voldoende ontspanning

Net zoals bij een spier is rust de beste remedie tegen overbelasting in het brein. Dat betekent niet een dag op de bank Netflixen na een weekend van stevig uitgaan. Dit zijn namelijk weer nieuwe informatiestromen die je hersenen moeten verwerken. Alleen échte ontspanning biedt tegenwicht aan de information overload die jouw prefrontale cortex door alle feestjes straks moet verduren.

In dit artikel geef ik mijn beste tips om je hersenen effectief te ontspannen. Je kunt hierbij denken aan dingen als meditatie, yoga, ademhalingsoefeningen en wandelen in de groene natuur. Onthoud hierbij dat een wandeling van een uurtje niet een nachtlang borrelen compenseert. Streef als richtlijn altijd naar meer ontspanning dan inspanning; dan pas zit je aan de veilige kant voor je brein.

 

Bouw prikkels voor je brein geleidelijk weer op

Zit je er niet bepaald op te wachten om straks verplicht urenlang te mediteren, wandelen en compleet niets te doen? Dat is ook helemaal niet nodig. Ten eerste bepaal jij helemaal zelf hoeveel inspanning je straks met ontspanning moet compenseren. Door na de lockdown simpelweg niet ineens compleet uit de band te springen, bespaar je je eigen brein al een hoop ellende.

Bouw feestjes, festivals, sociale activiteiten en andere prikkelrijke ervaringen bij voorkeur geleidelijk weer op. Hiermee train je het filter in je brein en leert je prefrontale cortex om weer harder en efficiënter voor je te gaan werken.

 

Brain Balance is leidend voor je geluk

Volgens neurowetenschappers is het bovendien helemaal niet nodig om je eigen grenzen op te zoeken met hedonistische ervaringen. De drang om verloren tijd in te halen geeft onbewust alleen maar stress en leidt je aandacht af van het nu.

Geniet daarom met volle teugen van alles wat straks weer kan en mag, maar verlies je eigen Brain Balance niet uit het oog. Een brein in balans is immers wat je structureel blij maakt!

YBB Visual-2

Krijg toegang tot meer inzichten

Wil jij meer diepgaande inzichten over de werking van jouw brein en hersenprocessen? Schrijf je nu gratis in en krijg toegang tot alle artikelen, podcasts, video’s, playlists en meer.