Prikkels: wat zijn dat en wat doen ze in je hoofd?

Een prikkel is een stukje informatie wat binnenkomt via onze hersenen. Ik schreef al eerder dat kinderen met AD(H)D, ADD, HSP, autisme of hersentrauma vaak gevoeliger zijn voor prikkels van buitenaf. We zien dat de stukjes informatie niet goed door de hersenen worden verwerkt. De prikkels komen sterker binnen (snel overprikkeld) of juist minder goed. Het kind gaat er actief naar op zoek of laat de prikkels over zich heen komen zonder dat er iets gebeurt (onder prikkelt).

Verschillende soorten prikkels:

  • Zicht, gehoor, gevoel, reuk en smaak
  • Daarnaast heb je ook prikkels m.b.t. proprioceptie > plaats van het lichaam ten opzichte van de ruimte (diepte/ afstand/hoogte)
  • Vestibulaire prikkels > evenwicht & balans.

We vergelijken het hoofd van een kind nog wel eens met een emmer die overloopt. De hele dag door wordt de emmer gevuld met allerlei prikkels van buitenaf. Op een gegeven moment is de emmer vol en loopt hij over, met als gevolg een boos, moe, druk, minder geconcentreerd etc. kind.

Het begint eigenlijk ’s morgens al: Je roept je kind en vraagt of je kind zich aan wil kleden. Je kind moet nog wakker worden en krijgt via zijn gehoor informatie van jou binnen. De “opdracht” die jij geeft moet worden verwerkt en je kind komt uiteindelijk in actie, hij of zij kleedt zich aan. Als ouder heb je vast wel eens zuchtend onderaan de trap gestaan en geroepen: “Schiet nu toch eens op!”.

 

Externe prikkels

De tijd tussen ontwaken en naar school gaan zit bomvol externe prikkels, heb je je dat al eens gerealiseerd? Het kan je kind enorm helpen als jij als ouder ’s morgens ook de rust en de tijd hebt om alles te organiseren in huis. Hoe drukker en gehaaster jij bent, hoe meer je kind er last van heeft en er vaak juist tegenin gaat. Dus het kan echt enorm helpen om de wekker toch net wat eerder te zetten en zelf eerst in alle rust je dag te starten met iets waar jij als ouder blij van wordt. Om daarna pas weer over te gaan tot “de orde van de dag”.

Voor een kind wat moeite heeft om al deze prikkels te verwerken is het extra belangrijk dat hij of zij de tijd krijgt alle handelingen uit te voeren om zo de dag in ieder geval vanuit rust en met een “minder volle emmer” te kunnen starten.

 

Wat kan je kind helpen?

Kijk als ouder eens waar je kind op reageert en schrijf dit op. Dat kan van alles zijn:

  • Overgevoeligheid voor stofjes, natte kleding, naadjes of labeltjes in kleding
  • Zonlicht of lampen
  • Geluiden waar jij als volwassene wellicht geen last van hebt (een zoemende tl-balk, een overvliegend vliegtuig of de grasmaaier bij de buren)
  • Water: zwembad, zee of regenwater
  • Maar ook bepaalde structuren m.b.t. eten: Ruw, glad, korrelig, hard
  • Prikkels m.b.t. evenwicht & balans: schommelen, wip, draaidingen, hoge obstakels tijdens de gymles e.a.

Als je ziet dat je kind hier hinder van ondervindt ga er dan niet zomaar aan voorbij. We zijn soms snel geneigd om te zeggen: “Hup schiet op, stel je niet aan!” In sommige gevallen kan dat er echt toe leiden dat je kind nog heftiger gaat reageren op bepaalde prikkels. Bijvoorbeeld met eten; als je je kind blijft pushen en niet serieus neemt, kan dat leiden tot niet of nauwelijks meer eten. En tot frustratie bij je kind. Je kind voelt zich niet gehoord of begrepen.

 

Welke signalen laat jouw kind zien?

Toont je kind afweer (weglopen, hoofd wegdraaien, iets wegduwen, kokhalzen, gespannen spieren, rood zien etc.) Ga dan extra voorzichtig te werk en begeleid je kind stapje voor stapje in datgene wat er van hem of haar wordt verwacht. Liefst vanuit een rustige omgeving waar het kind zich fijn voelt. Lukt dat je zelf even niet? Zie dat niet als “falen” soms heb je net een paar andere ogen nodig die met je meekijken je verder kunnen helpen.

Als het emmertje van je kind dan toch is overgelopen, bijvoorbeeld na een lange dag school vol met allerlei indrukken. Zijn er heel veel tips die je kind kunnen helpen te ontspannen kijk eens naar een van de ontspanningsoefeningen of tips om te ontspannen bij een kind met ADHD.

YBB Visual-2

Krijg toegang tot meer inzichten

Wil jij meer diepgaande inzichten over de werking van jouw brein en hersenprocessen? Schrijf je nu gratis in en krijg toegang tot alle artikelen, podcasts, video’s, playlists en meer.